કેન્ડીડ વિથ પૂજા – ૧૮ જૂન . 2019

પહેલો વરસાદ..

આ એક ઘટના સાથે કેટલી બધી બાબતો જોડાયેલી છે. કેટલી બધી લાગણીયો જોડાયેલી છે. કેટલી બધી યાદો જોડાયેલી છે. આ પૃથ્વી પાર વસતા દરેક જીવ માટે પહેલો વરસાદ ખૂબ ખાસ છે. આજે જયારે મોટા ભાગ ના લોકો પહેલા વરસાદે કોઈક ને કોઈક રીતે ભીંજાય હશે , ત્યારે મન માં આનંદ ની એક લહેરખી ચોક્કસ દોડી ગઈ હશે. મારા હિસાબે મોટા થયા પછી વરસાદી પાણી માં ભીંજાવા કરતા વધુ યાદો અને લાગણીઓ માં ભીંજાવાનું થાય છે.

આજે આમાંથી તમે કઈ યાદે ભીંજાયા ? બાળપણ માં વરસાદ પડે એટલે કાગળ ની હોળી બનાવવા માટે ચોપડા ના પણ ફાડ્યા ની યાદો કે મિત્રો સાથે પાણી ના ખાબોચિયા માં છબછબિયાં કરી ને ભીંજાવા નો આનંદ , કે પછી કોઈક ખાસ સાથે લોન્ગ ડ્રાઈવ ની મજા , કે મિત્રો અને પરિવાર સાથે મકાઈ , ભજીયા , મેગી ની જયાફત ની યાદો , કે રેડિયો પાર વાગેલા તમારા મનપસંદ ગીત ને માનવાની ઘટના!

મજાની વાત એમ છે કે યાદો ને કોઈ એક્સપાયરી ડેટ નથી હોતી. પણ એની સાથે બીજી મજાની વાત એ પણ છે કે જયારે આપણે એ આનંદ નો સમય જીવી રહ્યા હોઈએ છીએ ત્યારે આપણને ક્યારેય નથી સમજાતું કે આપણે ભવિષ્ય માટે કેટલી સુંદર યાદો બનાવી રહ્યા છીએ. અહીંયા વાત પ્રત્યેક ક્ષણ નો આનંદ લૂંટવા માત્ર ની છે, પછી ભલે ને તમે ગમે ત્યાં ગમે તેવી તેવી પરિસ્થિતિ માં હોવ. કારણકે વીતી ગયેલી ક્ષણ વળી પાછી ક્યારેય નથી આવવાની!

આજની ફાસ્ટ લાઈફ માં આપણે એવા અટવાયા છીએ કે આવી નાની નાની ક્ષણો અને ક્ષુલ્લક બાબતો માંથી મળતી મોટ્ટી મોટ્ટી ખુશીયો અને ભવિષ્ય ની યાદો બનાવવા ના મોકા આપણે વારંવાર ગુમાવી રહ્યા છીએ. જે આપણને છેવટે એકલતા તરફ ધકેલે છે.ગઈકાલે જ મેં સુધા મૂર્થી નું એક સરસ વાક્ય ક્યાંક વાંચ્યું. ‘

મારી વાત સાથે જો સહમત થતા હોવ તો આ ક્ષણ થી જ શરૂઆત કરો. આટલા સરસ વાતાવરણ માં પ્રિયજન માટે માત્ર એક એસ એમ એસ કે વૉટ્સ અપ જ કાફી છે તમારા સંબંધ માં પ્રાણ ફૂંકાવા માટે. સખત ભાગદોડ માંથી થોડો સમય પોતાની જાત ને આપી જુવો. મનગમતા શોખ અજમાવી જુવો. મિત્રો સાથે આમ જ મળવાનું રાખો. કોઈ કારણ વગર જીવન ને ઉજવી જુવો. તમારી પાસે જે નથી એના કરતા જે છે એના માટે ઈશ્વર નો આભાર માની જુવો. ગમતું પુસ્તક વાંચવાની શરૂઆત કરી જુવો . કોઈ ના ચહેરા પાર સ્મિત લાવી શકાય એવો નાનકડો પ્રયત્ન કરી જુવો. જે નથી આવડતું એવું કૈક નવું શીખી જુવો.

અને છેલ્લે ,

ધોધમાર પડતા વરસાદ માં પહેલા ની જેમ આમ જ ભીંજાઈ જુવો. જો આજનો વરસાદ તમને ના ભીંજવી શકતો હોય તો સમજજો કે તમે માત્ર શ્વાસ લઇ રહ્યા છો , જીવી નથી રહ્યા!

કેન્ડીડ વિથ પૂજા – ૧૭ જૂન . 2019

હમણાં જ, થોડા સમય પહેલા, મારે મારા ડોક્ટર ને મળવાનું થયું. ઘણા વખત થી એક બીજાનો પરિચય હોવાથી અમારો સંબંધ એટલો ગાઢ ચોક્કસ બન્યો છે કે અમે ડૉક્ટર અને પેશન્ટ વચ્ચે થતી વાતચીત થી વધુ વાતો કરીએ જયારે મળીએ ત્યારે. આ વખતે એમને અમસ્તા જ કહ્યું કે આ ઇન્ટરનેટે દાટ વાળ્યો છે. લોકો એના પર થી માહિતી વાંચી ને આવે છે અને જાણે કે ખાસ અમારી પરીક્ષા લેવા આવ્યા હોય એવું વર્તે છે. અમુક એવી માહિતી મેળવવા ની અપેક્ષા રાખે છે કે જે ખૂબ ટેક્નિકલ હોય અને સામાન્ય માણસ માટે સમજવી જરા અઘરી હોય.  એમની બીજી ફરિયાદ એ પણ હતી કે હવે લોકો માં સહનશક્તિ ઘટી છે. પરિસ્થિતિ સ્વીકારવાની માનસિકતા ઘટી છે, ઉગ્રતા વધી છે. લોકો સમજવા જ તૈયાર નથી હોતા કે આખરે એ પોતે(ડોક્ટર્સ) પણ માણસ છે, સાક્ષાત ભગવાન નહીં. 
ડોક્ટર્સ નું કામ દર્દી ની સારવાર કરવાનું હોય છે, એમને સાજા કરવાનું નહીં. સારવાર કાર્ય પછી જો કોઈ દર્દી સાજો ના થાય તો એનો આધાર ઘણી બધી બાબતો પર રહેલો છે. એના માટે માત્ર ડોક્ટર્સ ને જવાબદાર ગણવા યોગ્ય નથી.  હમણાં નજીક ના જ ભૂતકાળ માં દેશ માં ડૉક્ટર પર થયેલા હુમલા ની ઘટના આપણા સમાજ ની બદલાયેલી માનસિકતા નો ચિતાર આપે છે. એક સમાજ તરીકે આપણે વધુ ઉગ્ર , વધુ અસ્વસ્થ અને વધુ નબળા બન્યા છીએ. 
શું તમે ક્યારેય એવા કોઈ પ્રોફેશન માં કામ કર્યું છે જયારે તમારે તમારા અંગત દુઃખો , સુખો અને પરિસ્થિતિઓ ને બાજુ પર મૂકી ને તટસ્થતા થી , લોકો માટે , એમની ખુશહાલી માટે કામ કરવાનું હોય? એ દુનિયા નું સૌથી અઘરું કામ છે.  ડોક્ટર્સ નું પ્રોફેશન પણ કૈક આવું જ છે. ક્યારેય એમની જગ્યા એ પોતાની જાત ને મૂકી જોઈએ તો સમજાય. બીજો એક ચિંતા નો વિષય એ પણ છે કે આપણે હવે દરેક ને એક જ લાકડીએ હાંકતા થયા છીએ. કોઈ એક અથવા અમુક ખરાબ કે ખોટા અનુભવો ના આધારે આખી કૉમ્યૂનિટી પ્રત્યે અમુક ધારણા બાંધી લેવી કેટલી હદે યોગ્ય છે? દરેક વ્યક્તિ એ અમુક અનુમાનો બાંધી લેતા પહેલા પોતાની જાત ને પૂછવા જેવો આ સવાલ છે. 
અને છેલ્લે, 
શું તમને એ સમય યાદ છે કે જયારે ડોક્ટર્સ ના પ્રોફેશન ને ખુબ આદર પૂર્વક જોવામાં આવતું? આપણા વડીલો પાસે થી આપણે દરેકે ‘એમના જમાના ના’ હોંશિયાર ડોક્ટર્સ ની વાર્તાઓ સાંભળી હશે. સવાલ એ છે કે જો આપણી ઉગ્રતા આમ જ ચાલતો રહી અન્રે માનસિકતા આટલી જ કટ્ટર રહી , તો આપણે આપણી આવનારી પેઢી ને કેવી વાર્તાઓ સંભળાવીશું?

કેન્ડીડ વિથ પૂજા – ૬ જૂન , ૨૦૧૯.

ગુડ મોર્નિંગ,

ગઈકાલ થી આજ સુધી માં જેટલી પણ વખત સોશ્યિલ મીડિયા કે કોઈપણ પ્રકાર ના મીડિયા ના જો સંપર્ક માં આવ્યા હશો તો તમને લાગ્યુંહશે કે બસ આપણી પૃથ્વી નો હવે ઉદ્ધાર થઇ  ગયો! આવતા વર્ષ ની અંદર સરકાર ની સાથે સાથે  પૃથ્વી નું વાતાવરણ પણબદલાઈ  જવાનું. ( ઑફ કોર્સ સારું  થવાનું) કારણકે પર્યાવરણની ચિંતા કરનારાઓ અને વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ ઉજવનારાઓ નોરીતસર નો રાફડો ફાટ્યો હોય એમ લાગ્યું હશે. સારી બાબત છે. પણચિંતા નો વિષય  છે કે  દેખાડો માત્ર એક  દિવસ નો છે. આજથી આપણે બધા  હતા ત્યાં ના ત્યાં  આવી જઈશું. પર્યાવરણ ની ચિંત આવનારા ૩૬૪ દિવસ માટે પછી ક્યાંક ઊંચે મુકાઈજવાની!!

આપણે કઈ કઈ રીતે પર્યાવરણ ને અજાણતા  નુકશાન પહોંચાડીરહ્યા છીએ એનું એક સાવ નાનકડું ઉદાહરણ આપું. (  આમ તમનેકોઈ કહે તો ખુબ ઇરરેલેવેન્ટ લાગે , પણ  સાવ સાચી વાત છે. ) હાજી ગયા મહિને  કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ માં દુનિયા ભાર ના સેલેબ્સજાત ભાત ના પરિવેશ માં સજ્જ થઇ ને રેડ કાર્પેટ પાર ચાલ્યા. ખૂબફોટા પડાવ્યા અને આપણા માટે  જાણે જીવન મરણ નો પ્રશ્ન હોયએમ એના પાર આપણે બધા  દિવસો સુધી ચર્ચા કરી. કોણ કેવુંલાગ્યું અને કોના કપડાં કેટલા સારા અને ખરાબ હતા! આમાં એક ચર્ચા પણ ચાલેલી કે મલ્લિકા શેરાવત  પોતાનો ડ્રેસ રિપીટ કર્યો. એક નો એક ડ્રેસ બીજી વાર જાહેર માં પહેરી  કેમ શકે? (  હા,  ચર્ચા નો વિષય હતો. મારા હિસાબ  એની મરજી ની વાત છે અનેચર્ચા માં ભાગ લેનારાઓ ના માટે એની ફેશન સેન્સ થી માંડી નેઓઉટફીટ માટેના એના બજેટ સુધી ની વાત છે.) પણ ખરો પ્રશ્ન  છેકે કેમ ના પહેરી શકે?

શું તમે જાણો છો કે વિશ્વભર માં સૌથી વધુ પ્રદૂષણ ફેલાવતા કારોબારમાં ઓઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી પછી બીજો નંબર ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રી નો આવેછે. જે હવ , પાણી અને જમીન , ત્રણેય માં અક્ષમ્ય પ્રદૂષણ ફેલાવેછે. મુદ્દો  છે કે જેટલી આપણી સજાગતા વધી છે એટલો વસ્તુઓનો દુરુપયોગ પણ વધ્યો છે. માત્ર ફેશન ઇન્ડસ્ટ્રી સાથે  જોડાયેલાનહીં પણ વિશ્વભર ના યુવાનો હવે  ટ્રેન્ડ ને અનુસરતા થયા છે.જેનાથી વસ્તુ નો વપરાશ વધ્યો છે. કારોબાર વધ્યો છે. પણ એનીસાથે પર્યાવરણ નું નિકંદન પણ વધ્યું છે.

તમને  સમય યાદ છે કે જયારે આપણા ઘરો માં આપણા માટે કપડાંમોટા ભાગે મોટા ભાઈ બહેન ના નાના પડી ગયેલા વપરાતા. ( એમાં ક્યારેક સાવ આપણા માટે  ખરીદેલા નવા કપડાં પણહોય. પણ વાર તહેવાર પ્રસંગે. દર મહિને એક્ઝિબિશન માં વિન્ડોશોપિંગ ના નામ પણ ખરીદેલા નહિ .)  આપણને ટૂંકા પડે અનેસારી હાલત માં હોય તો હાજી નાના ભાઈ બહેન ને ભાગે જતા. અને જોજાંખા પડ્યા હોય તો એણે રસોડા માં મસોતા તરીકે કે પછી ઘર માં પોતાતરીકે ત્યાં સુધી વાપરવા માં આવતા જ્યાં સુધી એનો કસ ના નીકળે.હવે પરિસ્થિતિ અલગ છે. આપણને  આપણા  થી  વખત પહેરેલાકપડાં જુના લાગે છે. આપણે એને નથી વાપરતા ( ાઢી નાખીએછીએ). 

આવું દરેક બાબત માં છે.  એક નાનકડું ઉદાહરણ માત્ર છે.

આપણી એક નાનકડી બદલાયેલી આદત અજાણતા  પર્યાવરણ નેકઈ હદે નુકશાન પહોંચાડી રહી છે. તો હવે પછી આખું ભરેલું વોર્ડરોબખોલી ને ઉભા રહો અને જયારે પણ એવો વિચાર આવે કે સાલું મારીપાસે તો કાંઈ કપડાં  નથી,  બાબત નો વિચાર ચોક્કસ કરજો. અનેબીજુ , પર્યાવરણ દિવસ ની ઉજવણી માત્ર  મી જૂને  નહીંબાકીના ૩૬૪ દિવસ પણ ચાલુ રહે એની તકેદારી રાખજો.  

કેન્ડીડ વિથ પૂજા – 5th June

ગુડ મોર્નિંગ

આજે ૫ મી જૂન , વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ .

ગયા વર્ષે હું લગભગ આજ સમયગાળા દરમ્યાન એક ખુબ જાણીતા નેશનલ ઓથર ને મળેલી. એમની સાથેના એક સંવાદ નું સંચાલન મેં કરેલું. એમની સાથેની વાતચીત માં મને જાણવા મળ્યું કે આમ તો એ કાયમી દિલ્હી ના રહેવાસી છે પણ એમને હમણાં છેલ્લા ૨ ૩ વર્ષ થી એમના બાળકો ને આસામ ની કોઈ એક બોર્ડિંગ સ્કૂલ માં ભણવા મુક્યા છે. કારણ? કારણ જાણી ને તમને નવાઈ લાગશે. એમને દિલ્હી ના એર પોલ્યુશન થી કંટાળી ને , પોતાના બાળકો શ્વાસ માં તાજી અને ચોખ્ખી  હવા લઇ શકે એ હેતુ થી બાળકો ને પોતાના થી દૂર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો. કામ ના કારણે એ અને એમના પતિ શહેર છોડી શકે એમ નથી. પણ બાળકો ને શું કામ ગૂંગળાવવા ?

બીજા એક અનુભવ માં , હાજી ગયા જ વર્ષે હું એક એવી જગ્યા એ ગયેલી કે જેની હવા વિશ્વ માં સૌથી ચોખ્ખી હવા ઓ માની એક ગણાય છે. જગ્યા નું નામ છે ઝેરમટ. સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ અને ઇટાલી ની સરહદ પાર આવેલા આ ગામ ની હવા એટલી શુદ્ધ છે કે ત્યાં ની એક લીટર હવા આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર માં ૧૭૦ ડોલર ના ભાવ થી વેચાય છે. શુદ્ધ હવા નો વેપાર થાય છે. આ શહેર માં વાહનો ના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ છે. તમને અહીંયા માત્ર સાઇકલ , ઘોડાગાડી અને બેટરી થી ચાલતા વાહનો જ જોવા મળશે. મોટા ભાગે લોગો પગપાળા જ ચાલે છે.

આ વાત આજે એટલા માટે કરવાની કારણકે આ વર્ષે વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ ની યુ.એન. ની થીમ છે એર પોલ્યુશન , હવા નું પ્રદુષણ. વિશ્વ ના સૌથી વધુ પ્રદુષિત એવા ૧૦ શહેરો માંથી ૭ શહેરો ભારત ના છે. અહીંની હવા એટલી પ્રદુષિત છે કે જેમાં શ્વાસ લેવું ખુબ જોખમભર્યું છે. વિકાસ ની આંધળી દોટ આપણને કઈ અધોગતિ તરફ લઇ જઈ રહી છે તે તમે અને હું આ આંકડા પરથી ખુબ સારી રીતે સમજી શકીયે એમ છીએ.

આ વર્ષે ભારત સરકાર ના પર્યાવરણ ખાતા એ એક સંસ્થા સાથે મળી ને આ અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે બોલિવૂડ ના જાણીતા કેટલાક કલાકારો સાથે એક ગીત બનાવ્યું છે. ઈન્ટરનેટ પાર ખૂબ સરળતા થી એને જોઈ શકાય એમ છે. પણ એક માત્ર ગીત બનાવી ને જાગૃત્તિ ફેલાવવા માટે હવે ખૂબ મોડું થઇ ચૂક્યું છે. હવે એ સમય છે કે જો કામ નહિ થાય તો આપણે આપણી આવનારી પેઢી માટે આ પૃથ્વી ને નર્ક બનાવી ને છોડીશું.

તમે અને હું આમા શું કરી શકીએ? જેમ બને એમ વાહનો નો ઉપયોગ ઘટાડી શકીએ. પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ વાપરી શકીએ. સાઇકલ કે પછી બેટરી થી ચાલતા વાહનો ને પ્રાધાન્ય આપી શકીએ. કાર પૂલિંગ કરી શકીએ. આપણા રોજિંદા જીવન, વર્તન અને આદતો માં એવા નાના બદલાવ લાવી શકીયે જે આપણને ઘણા મોટા સુધારા તરફ દોરી જાય.

કેન્ડીડ વિથ પૂજા. 4th june 2019

ગુડ મોર્નિંગ.

આજ થી એક નવી શરૂઆત કરવી છે. તમારી સાથે એવી વાતો વહેંચવી છે કે જે મને ક્યાંક ને ક્યાંક સ્પર્ષી હોય કે પ્રેરણાદાયી લાગી હોય. જેમાંથી હું કંઈક શીખી હોઉં, જેણે મને હકારાત્મકતા થી ભરી દીધી હોય. તો આજ ની વાત કંઈક આ પ્રમાણે છે.

હમણાં જ ક્યાંક ઈન્ટરનેટ પર વાંચ્યું એક એવી સ્કૂલ વિષે કે જ્યાં બાળકો ને ભણાવવા ની ફી તરીકે પ્લાસ્ટિક વેસ્ટ સ્વીકારાય છે. તમારા કાં સુધી પણ આ વાત પહોંચી જ હશે અને જો ના પહોંચી હોય તો હું પહોંચાડું.

આસામ ના ગુવાહાટી શહેર ની બહાર નો ભાગ. જ્યાં મુખ્તાર અને પ્રમિતા ‘અક્ષર સ્કૂલ’ ચલાવે છે. આ પતિ પત્ની અમેરિકા થી ભારત આવી ને સ્થાયી થયા એ સપના સાથે કે પોતાના દેશ માં એ અભણ અને અંડર પ્રિવિલેજડ બાળકો ને ભણાવશે.  યુ.એસ. માં પણ આ જ કામ કરતો મુખ્તાર અહીં આવી ને માત્ર ૨૦ બાળકો સાથે આ શાળા શરુ કરે છે. એમાં પત્ની નો સાથ મળે છે. વિદ્યાર્થીઓ એ શાળા માં ભણવા માટે ફી તરીકે દર મહિને ૨૦ પ્લાસ્ટિક ની નક્કામી વસ્તુઓ લાવવાની રહે છે. જેને રે સાયકલ કરીને એનો ઉપયોગ શાળા ના જ બીજા વર્ગખંડો બાંધવા માટે ઈકો ફ્રેંડલી ઈંટો બનાવવા માટે થાય છે. ( કેટલો અદ્દભુત વિચાર!!)

માત્ર આટલું જ નહીં, આ બાળકો શાળા માં ટકી રહે એ માટે એક ખાસ સ્કીમ ચાલે છે. જે મોટા બાળકો નાના બાળકો ને ભણાવે એ એના થકી પૈસા પણ કમાઈ શકે. ( વાહ!!!!)  એક બીજી ખાસ વાત આ શાળા ની એ છે કે અહીંયા કોઈ પણ બાળક ને ગ્રેડસ કે માર્ક્સ આપવામાં નથી આવતા. કારણકે આ શાળા નો મુખ્ય હેતુ બાળકો ને શિક્ષણ મળે એનો છે . એમની વચ્ચે કોઈ સ્પાર્ધા ઉભી થાય એ નથી. ( બહુ શીખવા અને સમજવા જેવી વાત છે. )   

૨૦ બાળકો થી શરુ થયેલી આ શાળા માં અત્યારે કુલ ૧૧૦ બાળકો ભણે છે. એક નાના વિચાર થી શરુ થયેલો આ યજ્ઞ કેટલાય ની જિંદગી બદલી રહ્યો છે.

બહુ સાચી વાત છે. જે બદલાવ આપણે આપણી આસપાસ ઈચ્છીએ છીએ , એની પહેલ આપણા થી જ થવી જોઈએ. �