Amadavad Batavu Chalo – Varta Dot Com

અમદાવાદ અને અમદાવાદીઓ વિષે ની ઘણી બધી વાતો અને કહેવતો પ્રચલિત છે . જેમાંની એક વાત

 “મારવાડી પાસેથી માલ લે , સિંધી ને વેચે અને તોય નફો કરે , તે અમદાવાદી .” 

Ahmedabad City,Gujarat

સાબરમતી ના કિનારે વસેલા આ નગર ના વાસીઓ એટલે કે અમદાવાદીઓ ખરેખર પોતાના ધંધા ની સૂઝ બૂઝ માટે જાણીતા છે .

અમદાવાદ ની સ્થાપના ના ૬૧૦ વર્ષ આ ૨૬ મી ફેબ્રુઆરી એ પૂરા થાય છે . જેના માન માં આ આખું અઠવાડિયું હું તમને અમદાવાદ ના ઇતિહાસ ની વાર્તા કરી રહી છું .આ જગ્યા પર અમદાવાદ વસ્યું એની પહેલા અહીંયા બીજા બે સમૃદ્ધ નાગરો વસેલા હોવાના પુરાવાઓ આપણને ઇતિહાસ માંથી મળે છે . પણ એ છેલ્લા ૧૨૦૦ વર્ષ ની વાત છે . સાબરમતી ના આ કિનારે માનવ વસતી હોવાના પુરાવા છેક ત્રેતા યુગ થી મળી આવે છે . જેની વાર્તા અત્યાર સુધી આપણે જોઈ .

ગઈકાલે વાત કરેલી આશા ભીલ ના આશાવલ કે આશાપલ્લી નગર વિષે . અને આજે હું તમને વાર્તા કરવાની છું એ આશાવલ પછી કે એ જ સમય દરમિયાન અહીંયા વસેલા નગર કર્ણાવતી વિશેની . તો ચાલો શરૂઆત કરીએ .

ahmedabad-gujarat

અણહિલપુર પાટણ ની રાજગાદી પર મૂળરાજ સોલંકી ના સમય થી સોલન્કી યુગ ની શરૂઆત થઇ . એના પછી ચામુણ્ડાદેવ , વલ્લભરાજ , દુર્લભરાજ અને બાણાવાળી ભીમદેવ સોલંકીયુગ ની ગાદી પર આવ્યા .

આ ભીમદેવ નો પુત્ર તે સાબરમતી ના કાંઠે કર્ણાવતી નગર વસાવનાર કર્ણદેવ સોલંકી . ‘ પ્રબંધ ચિંતામણી ’ નામ ના એક નાટક માં કહેવાયું છે કે કર્ણદેવ સોલંકી એ ૬ લાખ ભીલો ના રાજા એવા આશાભીલ ને હરાવી ને , આશાવલ નું નામ ‘ કર્ણાવતી’ કરી નાખેલું .

king karnadev solanki

એવું મનાય છે કે આશાવલ નગર ના દક્ષિણ ભાગ માં કર્ણાવતી ની લશ્કરી છાવણી નખાયેલી. હાલ ના કોચરબ ગામ અને પાલડી સંસ્કાર કેન્દ્ર સુધી કર્ણાવતી નગરી ની એ છાવણી પથરાયેલી હતી .

ઈન ફેક્ટ જયારે પાલડી નું સંસ્કાર કેન્દ્ર બાંધવાનું હતું , એની પહેલા ત્યાં માટી નો એક મોટો ટીંબો હતો . સંસ્કારકેન્દ્ર નું મકાન બાંધવા માટે એ ટીંબા ને જયારે ખોદવામાં આવ્યો ત્યારે એમાંથી ઘણા બધા શિલ્પ અને પ્રતિમાઓ મળી આવી .

ahmedabad-gujarat

જે કર્ણદેવ ના કર્ણાવતી ના સમય ની હોવાનું મનાય છે અને એ પ્રતિમાઓ હાલ માં એ જ સંસ્કાર કેન્દ્ર ના પટાંગણ માં મુકવામાં આવી છે . કોક વાર મોકો મળે તો કર્ણાવતી ના એ અવશેષો જોવા જેવા છે . આશા ભીલ ની આશાવલ નગરી પર કર્ણદેવ સોલંકી એ ચડાઈ કરી અને ૬ લાખ ની વસતી ધરાવતા આશાવલ નું નામ બદલી ને કર્ણાવતી કરી નાખ્યા નું મનાય છે . પણ કર્ણદેવ ને આમ કરવાની શું જરૂર પડી ?

એની વાર્તા કંઈક એમ છે કે વડોદરા પાસે કર્ણદેવ નો , ત્યાંના શાસકો સામે પરાજય થયો . એ પછી આ વિસ્તાર પોતાના પાટણ રાજ્ય માટે જોખમી બની શકે , એવો એમનો વિચાર હતો . આ જોખમ ને ટાળવા માટેના એક રક્ષણાત્મક પગલાં તરીકે કર્ણદેવે આશાવલ પર ચડાઈ કરીને એ જીત્યું . એનું નામ કર્ણાવતી પડ્યું અને અહીંયા પોતાની લશ્કરી છાવણી સ્થાપી .

બીજી એક વાર્તા પ્રમાણે , જયારે કર્ણદેવ મહી અને નર્મદા નદી ની આસપાસ નો વિસ્તાર જીતવા માટે જઈ રહેલા , ત્યારે રસ્તા માં આશા ભીલ નું આશાવલ પણ આવ્યું . તો એને જીતી ને પોતાની લશ્કરી છાવણી સ્થાપી ને એમણે આગળ ની કૂચ જારી રાખી . જોકે કર્ણદેવે કર્ણાવતી માં અમુક એવા સ્થાપત્યો નું બાંધકામ પણ કરાવ્યું જે હજી આટલા વર્ષે આજે પણ અમદાવાદ પહેલા ની કર્ણાવતી નગરી ના પુરાવાઓ સ્વરૂપે આપણી આસપાસ હાજર છે .

સૌથી પહેલું કોછરબા દેવી નું મંદિર.  

જે આજના કોચરબ ગામ માં આવેલું હતું . કોચરબ ગામ માં હજી આજે પણ કૌશલ્ય દેવી નું એક મંદિર છે . જે આજ કોછરબા દેવી નું મંદિર કે જે કર્ણદેવ સોલંકી દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલું હોવાનું મનાય છે .

Kochharba devi’s temple , kochrab

કર્ણાવતી  નગરી  નો  બીજો  અને  સૌથી  મોટો  પુરાવો  જે  આપણી વચ્ચે  હયાત  છે  તે  સારંગપુર  દરવાજા  બહાર  આવેલું  કર્ણમુક્તેશ્વર  મહાદેવ

કર્ણાવતી નગરી નો બીજો અને સૌથી મોટો પુરાવો જે આપણી વચ્ચે હયાત છે તે સારંગપુર દરવાજા બહાર આવેલું કર્ણમુક્તેશ્વર મહાદેવ . જે આજે એની સ્થાપના ના ૧૨૦૦ વર્ષ પછી પણ આજે અડીખમ છે . આ મંદિર ના ટ્રસ્ટી ના કહેવા પ્રમાણે તો ઈસ. ૯૫૦ ની સાલ માં કર્ણદેવ સોલંકી એ આ મંદિર નું નિર્માણ કરેલું . અને કર્ણદેવ ના દીકરા અને પાટણ ના મહાન રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહ સોલંકી નો રાજ્યાભિષેક પણ આ મંદિર માં કરવામાં અવાયેલો.

Karnmukteshwar temple

કર્ણદેવ સોલંકી એ અમદાવાદ માં કર્ણસાગર નામ નું એક તળાવ પણ બંધાવેલું . જેનો પાછળ થી સુલતાન કુતબુદ્દીન એ જીર્ણોદ્ધાર કર્યો . આજે એ કાંકરિયા તળાવ તરીકે આપણા શહેર માં દરરોજ હજારો મુલાકાતીઓ ને આકર્ષે છે .

kankariya talav,ahmedabad

હવે પ્રશ્ન એમ થાય કે જો અહીંયા ગુજરાત ના આટલા મહાન પ્રતાપી રાજા એ કર્ણાવતી નગરી વસાવેલી તો પછી અમદાવાદ ની સ્થાપના કેવી રીતે કયા સંજોગો માં થઇ ? એની વાર્તા આવતીકાલે .

જો તમને આ વાર્તા વાંચવી ગમી હોય તો શેર કરવાનું ભૂલતા નહીં

અને આ વાર્તા ને વિડિઓ માં જોવા મારા


Facebook: https://www.facebook.com/rjPooja.Official/

Twitter: https://twitter.com/RJPoojaOfficial?s=08

Instagram: https://instagram.com/rjpooja.official?igshid=1wt1zmndcha09

Remembering Mirza Ghalib on Varta Dot Com

“તાઉમ્ર બસ એક યહી સબક યાદ રખીએ , ઇશ્ક ઔર ઈબાદત મેં નિયત સાફ રખીએ”

mirza ghalib

૧૫ મી ફેબ્રુઆરી , આજે ઉર્દુ અને પર્શિયન ભાષા ના મહાન સાહિત્યકાર મિર્ઝા ગાલિબ ની ડેથ એનિવર્સરી છે . એટલેઆજે વાર્તા ડોટ કોમ પર આ ઉર્દુ શાયર વિષે વાર્તા કરવી છે મારે તમને.

એક આખો એવો સમયગાળો એમની સાથે જોડાયેલો છે , જે ભારત માં મુઘલ સામ્રાજ્ય ની પડતી અને બ્રિટિશ રાજ ના ઉદય નો સમય હતો. આ સમય સુધી મુઘલ સામ્રાજ્ય ભારત ના ઘણા બધા વિસ્તાર માં રાજ કરતુ હતું

જો કે મિર્ઝા ગાલિબ ની જ જો વાત કરું તો એ પોતે મૂળે મુઘલ ખરા પણ એમના વડવાઓ ના મૂળિયાં તુર્કી થી ઈરાન સુધી ફેલાયેલા સેલજૂકસલ્તનત સાથે અડે છે . આ સેલજૂક સલ્તનત ની પડતી પછી મિર્ઝા ગાલિબ નો પરિવાર હાલ ના ઉઝબેકિસ્તાન શિફ્ટ થઇ ગયો . અને ત્યાંથી મિર્ઝા ગાલિબ ના દાદા એ અહેમદશાહ બાદશાહ ના શાસન કાળ દરમિયાન ભારત આવી ને લાહોર દિલ્હી અને જયપુર માં કામ કર્યું . અને છેવટે આગ્રા આવી ને સ્થાયી થયા

Actor Bharat Bhushan and actress Suraiya in a film based on the life of mirza galib

આગ્રા ના કાલા મહેલ માં મિર્ઝા અસદુલ્લાહ બૈગ ખાન ઉર્ફ મિર્ઝા ગાલિબ નો જન્મ થયો . જેમણે પોતાના જીવન ની સૌથી પહેલી રચના માત્ર ૧૧ વર્ષ ની ઉંમરે કરેલી . જોવાની વાત એ છે કે ગાલિબ ના જીવન ની સર્વશ્રેષ્ઠ રચનાઓ એમણે ૧૯ વર્ષ ની ઉંમર પહેલા જ કરી નાખેલી . જો કે તમને જાણી ને કદાચ નવાઈ લાગે કે મિર્ઝા અસદુલ્લાહ બૈગ ખાન નું ઓરિજિનલ પેન નેમ એટલે કે તખલ્લુસ ગાલિબ નહોતું . કંઈક બીજું હતું.

mirza galib

ઉર્દુ અને પર્શિયન ભાષા ના શ્રેષ્ઠ શાયર માં જેમની ગણના થાય છે એવા મિર્ઝા ગાલિબ ૧૩ વર્ષ ની ઉંમરે પરણી ગયા અનેઅને દિલ્હી આવી ગયા.

મિર્ઝા ગાલીબ ના જીવન ને લઇ ને એક ખૂબ રસપ્રદ વાત એ છે કે મિર્ઝા ગાલિબે ક્યારેય પોતાના રહેવા માટે ઘર નહોતું ખરીદ્યુ . એ હંમેશા મુઘલ સમ્રાટો અને બ્રિટિશ સરકાર મા કામ કરતા એમના અમુક મિત્રો ની મદદ થી જ જીવ્યા . એમના દ્વારા ભેટ આપવામાં આવેલા મકાનો અને હવેલીઓ માં જ મિર્ઝા ગાલિબે એમનું આખું જીવન વિતાવ્યું

place where mirza galib lived

જો મિર્ઝા અસદુલ્લાહ બૈગ ખાન ના તખલ્લુસ ની વાત કરીએ તો આપણે એમને ગાલિબ તરીકે ઓળખીએ છીએ . પણ એમણે લખવાની શરૂઆત આ નામ થી નહોતી કરી . એમણે પોતાના મૂળ નામ મિર્ઝા અસદુલ્લાહ બૈગ ખાન પરથી અસદ નામ થી લખવાની શરૂઆત કરેલી અને પાછળ થી ગાલિબ તખલ્લુસ અપનાવ્યું . જેનો મતલબ થાય છે ડૉમિનન્ટ

mirza galib

ગાલિબ મુઘલ સલ્તનત ના ઓફિશ્યિલ શાયર હોવાની સાથે સાથે મુઘલ શાહી પરિવાર ના સભ્યો ના મેન્ટોર પણ રહી ચૂકેલા . હાલના દિલ્હી ના ચાંદની ચોક માં જો તમે જાવ , તો એક આખો વિસ્તાર તમને મોડર્ન કપડાં ની દુકાનો થી ભરેલો મળે . આ એ જ વિસ્તાર છે જ્યાં આજ થી લગભગ ૨૦૦ વર્ષ પહેલા મિર્ઝા ગાલિબે ઉર્દુ અને પર્શિયન ભાષા ની સર્વશ્રેષ્ઠ શાયરીઓ અને નઝમો ની રચના કરેલી .

મિર્ઝા ગાલિબ જયારે આગ્રા હતા , ત્યારે એક વખતે એમના ઘરે મધ્ય પૂર્વ એશિયા ના વિસ્તાર માંથી એક વટલાયેલા મુસ્લિમ મૂસાફર આવી ને રહેલા . લગભગ ૨ વર્ષ સુધી આ ટુરિસ્ટ એમના ઘરે જ રહેલા . જેમણે ગાલિબ ને પર્શિયન અરેબિક , ફિલોસોફી એ લોજીક શીખવેલું .

the place where mirza galib lived for a long time

ગાલિબ એ ઉર્દુ ભાષા માં જેટલી રચનાઓ કરી છે એનાથી ત્રણ ગણી વધુ રચના એમણેપર્શિયન ભાષા માં કરી છે . પણ એ વધુ નામના એમના ઉર્દુ લાખણો માટે જ મળી. જો કે ગાલિબ એ સમય માં જીવ્યા , જ્યાં ઉર્દુ અને હિન્દી એક બીજા ના પર્યાય ગણાતા .

જેના પર ઘણી મોટી કોન્ટ્રોવેર્સી પણ થયેલી છે . આમ જોવા જઈએ તો ગાલિબ મોટા ભાગે મોડર્ન ઉર્દુ માં જ લખતા . પણ એ પોતે પણ એમ કહેતા કે એમની રચનાઓ હિન્દી માં કરાયેલીરચનાઓ છે. જે હજી આજના સમય માં પણ આપણને એટલી જ સાંપ્રત લાગે.

મિર્ઝા ગાલિબ ની આજની વાર્તા તમને કેવી લાગી ? મને જણાવશો

જો તમને આ વાર્તા વાંચવી ગમી હોય તો શેર કરવાનું ભૂલતા નહીં

અને આ વાર્તા ને વિડિઓ માં જોવા મારા


Facebook: https://www.facebook.com/rjPooja.Official/

Twitter: https://twitter.com/RJPoojaOfficial?s=08

Instagram: https://instagram.com/rjpooja.official?igshid=1wt1zmndcha09

કોરોના વાઈરસ / કોવિડ ૧૯ થકી કેટલીક ગમતી બનેલી બાબતો.

સમગ્ર વિશ્વ હાલ કોરોના વાયરસ ના ખાતર સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. આપણા જીવનકાળ દરમ્યાન કોઈ એક લક્ષ્ય હાંસિલ કરવા માટે આખી દુનિયા / દુનિયા ના તમામ દેશો ભેગા થાય , એવું અત્યાર સુધી માત્ર હોલીવુડ ની ફિલ્મો માં જ જોયેલું। આજે પહેલી વાર આપણે સૌ એનો જાત અનુભવ કરી રહ્યા છીએ. આમ તો આ વાઇરસ થી બીમાર પડતા દર્દીઓ નો ડેથ રેટ ઓછો છે અને આનાથી વધુ ભયંકર બીમારીઓ નો સામનો આપણે પહેલા કરી ચુક્યા છીએ। પણ આ વાઇરસ ની ખાસિયત , જે આપણને નડે છે તે એ કે એ ખુબ જ ચેપી છે. અતિ ઝડપથી પ્રસરે છે અને એવું પણ બને કે ચેપ લાગ્યો હોય એ વ્યક્તિ માં શરૂઆત માં આના કોઈ લક્ષણો ના પણ દેખાય!

જો કે અહીંયા આજે વાત કરવી છે કોરોના વાઇરસ ના પ્રસાર ને લઇ ને ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિ ની ગમતી બાબતો વિષે। અત્યાર સુધી માં તમને કોરોના ના કારણે મળેલા અણધાર્યા વેકેશન માં શું શું કરી શકાય , એનું લિસ્ટ દર્શાવતા મેસેજીસ આવી જ ગયા હશે. પરિવાર સાથે શક્ય હોય તેટલો વધુ સમય પસાર કરવાની વાત હોય કે પછી રેસ માં ભાગતી જિંદગી ને અણધાર્યો બ્રેક મળતા પોતાની જાત માટે સમય ફાળવવાની વાત હોય , તમે આના વિષે વિચાર્યું જ હશે. એ પણ સમજાયું હશે કે જીવન જીવવા માટે આપણને ખરેખર કેટલી ટાંચી વસ્તુઓ ની જરૂર છે। જેના માટે આપણે દિવસ રાત ભાગી રહ્યા છીએ , એ તો બધી એક્સ્ટ્રા લક્ઝરી મેળવવની વાત છે. 

હસવામાં નીકળી જાય એવી બીજી એક બાબત એ પણ ખ્યાલ માં આવી હશે કે મોટા ભાગ ની નોકરીઓ ઘરે બેસી ને પણ થઇ શકે છે. ખાસ કરી ને જેને સમજાય એના માટે કોર્પોરેટ જગત ની મીટિંગ્સ, પ્લાંનિંગ્સ અને રિપોર્ટ્સ નો ફુગ્ગો આ કોરોના એ ફોડી નાખ્યો છે. જેટલો સમય એ મીટિંગ્સ અને પ્લાંનિંગ્સ માં જાય છે , એટલા સમય માં જો કામ થતું હોય તો કદાચ પ્રોડક્ટિવિટી ઘણી વધી શકે એમ છે. પણ કોરોના વાઇરસ ને કારણે આનાથી પણ વધુ ગમતા અને વધુ મહત્વ ના દેખીતા ફાયદાઓ  જે થયા છે , એનું લિસ્ટ કંઈક આ પ્રમાણે છે. 

ચીન ના વુહાન અને એની આસપાસ ના વિસ્તારો માં કોરોના ની અસર સૌથી વધુ હોવાના કારણે અને ઔદ્યોગિક તથા સામાજિક ગતિવિધિઓ થંભી જવાના કારણે ત્યાંના વાતાવરણ માં પ્રદુષણ નું સ્તર ખુબ નોંધપાત્ર રીતે નીચે આવ્યું છે. ચાઇનીઝ મિનિસ્ટ્રી ઓડ ઈકોલોજી એન્ડ એન્વાયરમેન્ટ ના આંકડાઓ મુજબ 2020 ના ફેબ્રુઆરી મહિના માં ચીન માં શુદ્ધ હવા નું પ્રમાણ 21% જેટલું વધ્યું છે. આલ થેન્ક્સ તો કોરોના। 

યુરોપ ના સૌથી પ્રભાવિત દેશ ઇટાલી ની વાત કરીએ , તો કોરોના ને કારણે ત્યાંના ફરવાના સ્થળો સાવ ખાલી ખમ છે. વેનિસ શહેર માં પાણી નો પ્રશ્ન ઉકેલાઈ ગયો છે. વેનિસ શહેર ની પાણી ની નહેરો અત્યાર સુધી ક્યારેય નહોતી એટલી ચોખ્ખી થઇ છે. એ નહેરો માં કદાચ દાયકાઓ પછી માછલીઓ અને કાચબાઓ ફરી તરત દેખાયા છે. ત્યાં ના રહીશો નું તો ત્યાં સુધી કહેવું છે કે એમને પોતાના સમગ્ર જીવન દરમ્યાન આટલી ચોખ્ખી નહેરો અને પાણી નથી જોયા , જે કોરોના ઇફેક્ટ ને કારણે પ્રવાસીઓ ના ના આવવા ના કારણે જોઈ શક્યા છે. 

ઇટાલી ના ઉત્તર ભાગમાં હવા નું પ્રદુષણ ફેલાવતો અત્યંત ઝેરી એવો નાઇટ્રોજન ડાયોક્સાઇડ નામના ગેસ નું પ્રમાણ ખુબ ઝડપ થી ઘટ્યું છે. અને હવા શુદ્ધ બની છે।  કોરોના ઇફૃફેક્ટ ના કારણે યુરોપ ના ઘણા બધા દેશો લોક ડાઉન ની પરિસ્થિતિ માં છે , જેને કારણે સમગ્ર યુરોપ માં હવાનું પ્રદુષણ ઘટ્યું છે. 

પ્રદુષણ ની વૈશ્વિક સમસ્યા એટલી ખતરનાક છે કે એક દેશ માં જ પ્રદુષણ ના કારણે વર્ષે 50000 થી 75000 લોકો ઉંમર કરતા વહેલા મોત  ને ભેટે છે. આપણે જાતે એનો કોઈ ઉકેલ ના શોધી શક્ય એટલે કુદરત સખત થઇ અને આપણને ઉકેલ બતાવ્યો। 

અને છેલ્લે,

આપણે ત્યાં ગુજરાતી માં કહેવત છે કે ઈશ્વર / કુદરત ની લાકડી માં અવાજ નથી હોતો। પણ એ જયારે વાગે છે ત્યારે ભાલ ભલા સીધા દોર થઇ જાય છે. કોરોના વાઇરસ કદાચ કુદરત ની આવી જ એક લાકડી છે , જેની ફટકાર માણસ જાત ને પડી છે. સાવચેત રહેવાની સાથે સાથે આ સમય જીવન નો સૌથી મોટો , મુખ્ય અને અત્યંત અગત્ય નો પાઠ ભણવાનો પણ છે. જેને સમજાય એને વંદન।

શું તમને વાર્તા સાંભળવી ગમે?

વાચિકમ વિથ પૂજા

સોશિયલ મીડિયા ના વધતા જતા પ્રભાવ અને આપણી બદલાતી લાઈફ સ્ટાઇલ ના કારણે આપણી સાંભળવાની ક્ષમતા ઘટતી જાય છે. આપણે હવે વધુ સમય કોઈ એક મુદ્દા પાર ધ્યાન આપી શકતા નથી. પછી એ આપણી કોઈ સાથે ની વાત ચીત હોય , કોઈ વિડીયો હોય કે પછી આપણો ફોન. ટીવી જોતા પણ હાથ માં રિમોટ હોય તો ચેનલ સતત બદલાયા જ કરે , ફોન માં સ્ક્રીન સતત સ્ક્રોલ થયા જ કરે. એક વિડીયો પર આપણે 3 સેકન્ડ થી વધુ રોકાઈ નથી શકતા। એમાં વાંચવાની વાત તો ક્યાંથી આવે? અપેક્ષા જ ના રાખી શકાય!

તો પછી સંભળાય ખરું? જો મને વાર્તા વાંચવા જેટલો કદાચ સમય ના હોય , તો હું સંભળી તો શકું જ ને! કારણકે એના માટે મારે ખાસ સમય નથી કાઢવાનો। હું બીજું કઈ પણ કરતા કરતા એને બેકગ્રાઉન્ડ માં પણ સાંભળી શકીશ।

મારી આ વાત સાથે જો આપ સહમત થતા હોવ તો આપની પાસે વાર્તાઓ સાંભળવાના કેટલાક શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો હાજર છે. રેડીયો ના વખત થી મારો પ્રયાસ રહ્યો છે કે લોકો હંમેશા કૈક સારું સાંભળે અને એમાંથી કશુંક ગમતું પોતાની પાસે રાખે અને એને અનુભવે। રેડિયો પછી પણ મારા આ પ્રયાસ ને ચાલુ રાખતા મેં ‘વાચિક્મ વિથ પૂજા’ પોડકાસ્ટ ની શરૂઆત કરી. જ્યાં તમે ગુજરાતી ભાષા ની વાર્તાઓ તમારા ગમતા સમયે સાંભળી શકો છો.

આ બધી જ વાર્તા ઓ spotify અને Apple Podcast / આઈ – ટયુન્સ પર ‘ વાચિક્મ વિથ પૂજા’ ના નામે ઉપલબ્ધ છે. અહીંયા દર્શાવેલી લિંક પર ક્લીક કરી ને પણ આપ એને સાંભળી શકો છો.

https://podcasts.apple.com/in/podcast/vaachikam-with-pooja/id1501302964?i=1000467297175

સાથે મને એ કહેતા પણ ખુબ આનંદ થાય કે મારા બે ખુબ સારા મિત્રો પણ આવો જ કૈક પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. રેડિયો સિવાય અવાજ ના માધ્યમ થી આપના સુધી અદભુત વાતો અને વાર્તાઓ પહોંચાડવાનું કામ.

મેઘા એ હમણાજ ઓડિયો સ્ટોરીઝ વાંચવાની શરૂઆત કરી છે. જે આપ યુ ટ્યુબ પરથી સાંભળી શકશો અને નૈષધ એમની આખી ટીમ સાથે ‘જલસો’ ના માધ્યમ થી આપણાને જલસો કરાવી રહ્યા છે. જલસો એપ્લિકેશન પર તો ગુજરાતી સાહિત્ય નો ખજાનો છે.

અહીંયા ઈરાદો માત્ર આપના સુધી એક શ્રેષ્ઠ સાંભળવાનો અનુભવ પહોંચાડવાનો છે. પછી એ મારા થકી હોય , મેઘા થકી હોય કે નૈષધ થકી કે અન્ય કોઈ થકી। જો સારું સંભળાશે , તો સારું પીરસાશે અને તો જ સારું બહાર આવશે।

જો વાત ગમી હોય તો અમારી વાર્તાઓ ચોક્કસ સાંભળજો અને સાથે આપણા પ્રતિભાવો આપવાનું પણ ચુકતા નહીં।

Happy listening 🙂

આજે એક વાર્તા.

કેન્ડીડ વિથ પૂજા

એક ખુબ સુંદર રાજ્ય હતું। જાણે રામ રાજ્ય જ જોઈ લો. અહીંના લોકો ખુબ સુખી સંપન્ન અને માયાળુ હતા. બહાર થી આવનારા દરેક વ્યક્તિ ને એ જેવો છે એવી જ રીતે પોતાની અંદર સમાવી લેવાનો એક ઉત્કૃષ્ટ ગુણ એ ધરાવતા। આ બાબતે બધાજ સાવ સરખા। એકતા પણ ગજબ ની। તકલીફ માત્ર એટલી જ હતી કે એ લોકો ને પોતાની આ એકતાની તાકાત વિષે ના તો ભાન હતું કે ના ભાન કરાવનાર કોઈ આસ પાસ હતું।

એક દિવસ દૂર ના એક રાજ્ય ના રાજા ને આ સમૃદ્ધ રાજ્ય ની સંપત્તિ પડાવી લેવાનું અને એને પોતાના રાજ્ય માં સમાવી અને એના રાજા બની બેસવાનું મન થયું। એણે આક્રમણ કર્યું। અને કારણકે આ રાજ્ય ના લોકો ને પોતાની એકતા ની શક્તિ વિષે ભાન નહોતું , એ બહાર ની તાકાત પોતાના ઈરાદાઓ પાર પાડવામાં સફળ થઇ। આ રાજ્ય ની  સંસ્કૃતિ નો નાશ કરવામાં આવ્યો। અહીંની જગ્યાઓ ના નામ બદલવાં આવ્યા અને એના પર રીતસર ની હકુમત સ્થાપવામાં આવી। 

મજાની વાત ત્યાં હતી કે આ રાજ્ય ની પ્રજા એ પોતાના દરેક ને પોતાના માં સમાવી લેવાના ગુણ ને આધારે આ બાહ્ય તાકાત ને પણ પોતાની સમજી ને પોતાના માં સમાવી લીધી। એ પણ સહેજ પણ વિરોધ વગર।  થોડો સમય બધું જ બરાબર ચાલ્યું।  પણ મુશ્કેલી ત્યારે ઉભી થઇ જયારે એ બહાર ની તાકાતે આ રાજ્ય માંથી પોતાનો અલગ હિસ્સો માંગવાની શરૂઆત કરી કારણકે એને હવે અહીંયા રુચતું નહોતું. એક એવો હિસ્સો જે ક્યારેય એમનો હતો જ નહીં। જો બધા સાથે હતા તો બધું જ બધાનું હતું। પણ જો બહાર થી આવેલા ભાડુઆત ને હવે અહીં નહોતું ગોઠતુ, તો એને વળી અહીંયા થી પોતાનો હિસ્સો અલગ શુ કામ મેળવવાનો? ક્યાંતો બધા ભેગું સંપી ને રહેવાનું , અથવા ચાલ્યા જવાનું ! પણ આ એ બહાર થી આવેલી તાકાત , જે હવે આ રાજ્ય નો જ હિસ્સો હતી , એને મંજુર નહોતું।  અને એણે  આ રાજ્ય ના બે ભાગ પડાવ્યા। પોતાનો હિસ્સો અલગ લીધે જ છૂટકો કર્યો। તેમ છતાંય ‘તારું મારુ સહિયારું અને મારુ મારા બાપ નું’ વળી ભાવના હજી જ્યાં ની ત્યાં જ હતી!

સમય આગળ વધતો ચાલ્યો। એક દિવસ આ રાજ્ય માં એક એવો સંત આવ્યો કે જેણે આ આખી પરિસ્થિતિ નો તાગ મેળવી લીધો। એને આ રાજ્ય ની પ્રજા ને પોતાના હક વિષે ભાન કરાવવા નો પ્રયત્ન કર્યો। હવે આ એ રાજ્ય ની પ્રજા ને સમજ પાડવા લાગી કે અત્યાર સુધી એમની સાથે શું થઇ રહ્યું હતું। ધીમે ધીમે એ પ્રજાએ પણ બધું જ સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી ને જ્યાં અન્યાય થતો હોય ત્યાં અવાજ ઉઠાવવાની શરૂઆત કરી. જે સ્વાભાવિક રીતે જ બહાર થી આવેલી તાકાત, જે હવે આ રાજ્ય નો હિસ્સો છે , એને તો ખૂંચવાની જ! અને પોતાનો હક , પોતાની સંસ્કૃતિ અને પોતાની જગ્યા બચાવવા માટે ઇતિહાસ માં પહેલી વાર ઉઠેલા આ અવાજ ને અસહિષ્ણુતા નું નામ આપવામાં આવ્યું! કેટલી હદે યોગ્ય છે આ? શું અભિપ્રાય છે તમારો આ વાર્તા પર? 

કોબી બ્રાયન્ટ – બાસ્કેટબોલ જગત ના સચિન તેંડુલકર ની અણધારી વિદાય!

ગઈકાલે દુનિયાભર ના બાસ્કેટબોલ ચાહકો માટે એક સમાચાર વજ્રઘાત બનીને આવ્યા. જે હતા બાસ્કેટબોલ રમત ના બેતાજ બાદશાહ કોબી બ્રાયન્ટ ના એક હેલીકૉપટર ક્રેશ માં થયેલા અણધાર્યા મૃત્યુ ના સમાચાર.

તમને સચિન તેંડુલકર નો પેલો નાનપણ નો ફોટો યાદ હશે. જેમાં બાળક સચિન બેટ પકડી ને બોલ ને ફટકારવાની કોશિશ છે. એ ફોટો પડતી વખતે કદાચ પાડનાર ને સ્વપ્નેય ખ્યાલ નહીં હોય કે આ છોકરો એક દિવસ ક્રિકેટ નો પર્યાય બની જશે. કે પછી આ છોકરા નો જન્મ માત્ર ક્રિકેટ રમવા માટે જ થયો છે. કોબી બ્રાયન્ટ નું પણ આમ જ છે.એમના પિતા અને મામા બંનેવ પ્રોફેશનલ બાસ્કેટ બોલ પ્લેયર. એટલે આ રમત કદાચ એમના લોહી માં જ હશે! માત્ર ત્રણ વર્ષ ની ઉંમરે એમણે બાસ્કેટબોલ રમવાની શરૂઆત કરી. અને એ જીવન ના 18 માં વર્ષ માં પ્રવેશ્યા ત્યારે એમની પહેલી એન.બી.એ. ( નેશનલ બાસ્કેટબોલ અસોસિએશન ) શરુ થઇ ચુકેલી। માત્ર 17 વર્ષ ની ઉંમરે હાઈ સ્કૂલ માંથી જ એમને ઘી શાર્લોટ હોર્નેટ્સ એ 13 માં ખેલાડી તરીકે ડ્રાફ્ટ કરેલા અને બહુ જ જલ્દી એમને અન્ય એક પ્લેયર માટે લોસ એન્જેલસ લેકર્સ સાથે ટ્રેડ કરવામાં આવ્યા। અને પછી એમની આખી કારકિર્દી દરમ્યાન એ આ જ ટિમ તરફ થી રમ્યા.

પિતા પ્રોફેશનલ ખેલાડી હોવાના કારણે કોબી ને પણ નાનપણ થી જ બાસ્કેટબોલ રમવામાં રસ અને ટીવી પર પણ એમને આ જ એક વસ્તુ જોવી ગમે. એમ કહેવાય છે કે કોબી નાનપણ થી જ બાસ્કેટબોલ ના એટલા ચાહક હતા કે એમના દાદા એમને અલગ અલગ મેચ ની ક્લિપિંગ્સ જોવા માટે મોકલી આપતા જયારે બાળપણ નો વચ્ચે નો અમુક સમય એ ઇટાલી માં રહ્યા અને ત્યાં જ ભણ્યા। કદાચ આ જ કારણ થી એ પોતે અમેરિકન હોવા છતાં બહુ જ સારું ઈટાલિયન બોલી શકતા અને પોતાના ટિમ મેટ્સ સાથે પણ ગેમ ની ચર્ચા કરવા માટે ઇટાલિયન નો ઉપયોગ કરતા જોવા મળતા।

સચિન ની જેમ જ બાસ્કેટબોલ જગત ના અઢળક રેકોર્ડ્સ કોબી બ્રાયન ના નામે નોંધાયેલા છે. ખાસ કરી ને સૌથી નાની ઉંમરે ઘણી બધી વસ્તુઓ હાંસેલ કરવાના રેકોર્ડ્સ। જસ્ટ લાઈક સચિન! સીધા હાઈ સ્કૂલ માંથી જ કોઈ ટિમ માટે પસંદગી થઇ હોય , એવા કોબી પહેલા પ્લેયર બન્યા। શરૂઆત ની મેચ માં એમને બહુ રમવાનો મોકો નહોતો મળતો। પણ જેમ જેમ સમય જતો ગયો , એમની ટિમ ના કોચ ને એમની પ્રતિભા પરખાવા લાગી અને પછી ઇતિહાસ રચવાની શરૂઆત થઇ. બાસ્કેટબોલ જગન ના ઘણા અન્ય રેકોર્ડ્સ ની સાથે કોબી બે વખત ઓલમ્પિક ગોલ્ડ પણ જીતી ચુક્યા છે. એમ કહેવાય છે કે કોબી હંમેશા ખુબ પ્રેકટીસ કરી ને વધુ સારી રીતે બાસ્કેટ બોલ રણવાની અવનવી રીતો શોધ્યા કરતા। કહેવાય છે કે એ પોતાના જ પડછાયા સાથે પ્રેકટીસ કરતા। અને માનતા કે આખી જિંદગી કૈક ને કૈક નવું શીખવા જોવા જાણવા માટે જ છે.

પણ અહીંયા કોને ખબર હતી કે જિંદગી સાવ આટલી નાની નીકળશે?! ગઈકાલે , એટલે કે 26 મી જાન્યુઆરી, 2020 ના દિવસે પોતાની દીકરી જિયાના સાથે એની ટિમ ને બાસ્કેટબોલ શીખવવા જતા રસ્તા માં હેલીકૉપટર ક્રેશ માં એમનું અને એમની દીકરી જિયાના બંનેવ નું અણધાર્યું મૃત્યુ થયું। અને એની સાથે જ બાસ્કેટબોલ જગત ના એક સુવર્ણ પ્રકરણ નો જ અંત નથી આવ્યો, પણ દુનિયા એ એક મહાનતમ એથ્લેટ ખુબ જલ્દી , કોબી ની માત્ર 41 વર્ષ ની ઉંમર માં જ , ગુમાવી દીધો છે. કોબી બ્રાયન પોતાની રમત અને એના થકી દુનિયા ને આપેલી યાદો માં હંમેશા જીવતા રહેશે. ઈશ્વર એમના આત્મા ને શાંતિ અર્પે.

છેલ્લે ,

કદાચ કોબી બ્રાયન ને આ દુનિયા બહુ જ વહેલી છોડી દેવાની હશે , એટલે જ , જેવું હંમેશા બને છે , એમના જીવન નો સિતારો ખુબ વહેલો ઝળહળી ગયો અને પોતાની પાછળ લાખો બાસ્કેટબોલ ખેલાડીઓ માટે આશા , પ્રેરણા અને પ્રકાશ છોડી ગયો.

માનવ જાત સમક્ષ આવી પડેલી એક નવી મુશ્કેલી – કોરોન વાઇરસ – નું કલ આજ ઔર કલ.

કેન્ડીડ વિપૂજા – ૨૨ જાન્યુઆરી , ૨૦૨૦

જયારે જયારે માનવજાત ને એમ લાગે છે કે સર્વોપરી છે અને એને દુનિયા ની દરેક સમસ્યા નો ટોડ શોધી લીધો છે , એક નવી એવી સમસ્યા ઉભી થાય છે જેનો એની પાસે કોઈ જવાબ નથી હોતો. આ લિસ્ટ માં સૌથી લેટેસ્ટ છે કોરોન વાઇરસ . જેણે ગયા મહિના થી દુનિયાભર ના સમાચારપત્રો અને મીડિયા માં સ્થાન મેળવ્યું છે. આપણે એના માટે વધુ ચિંતિત હોવું જરૂરી છે કારણકે આ વખતે વાત આપણા પાડોશી દેશ ચીન થી શરુ થયેલી છે. અને આ વાઇરસ છેલ્લા મહિના દરમ્યાન ચીન થી દુનિયાભર માં પ્રવાસ કરનાર પ્રવાસીઓ થકી વિશ્વ ના ઘણા દેશો માં ફેલાયો છે. જેમાં અમેરિકા , બ્રિટન , સાઉથ કોરિયા , જાપાન , તાઇવાન અને થાઇલેન્ડ નો સમાવેશ થાય છે.

કોરોન વાઇરસ ની સૌથી પહેલી જાણ ૧૯૬૦ ના વર્ષ માં બ્રિટન માં થયેલી , જયારે એક જ પરિવાર ના બે સભ્યો ની સામાન્ય શરદી અને ઇન્ફેક્શન ની તપાસ માં આ વાઇરસ સામે આવેલો. અને પછી એ જ પરિવાર ના અન્ય સભ્યો માં આ વાઇરસ દ્વારા ગંભીર બીમારી ના લક્ષણો દેખાયેલા. ત્યારથી લઇ ને અત્યાર સુધી માં આ બીજી વખત બની રહ્યું છે કે જયારે કોરોન વાયરસે આટલી ગંભીર હદે માનવજાતિ પાર આક્રમણ કર્યું હોય.

જો તમને યાદ હોય તો ૨૦૦૩ ની સાલ માં SARS વાયરસે દુનિયા ના લગભગ ૮૦૦૦ લોકો ને ચેપ લગાડેલો, જેમના ૧૦% લોકો એ જીવ ગુમાવવો પડેલો.એ પણ એક કોરોન વાઇરસ જ હતો. પણ એનો અત્યારે ફેલાયો છે એના કરતા એ એક અલગ પ્રકાર હતો. આ વાઇરસ મુખ્યત્વે સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ માં જોવા મળે છે. અને ખુબ જવલ્લે જ માણસો ને એનો ચેપ લાગે છે. દુનિયા માં અત્યાર સુધી માં ૬ પ્રકાર ના કોરોન વાઇરસ દેખાઈ ચુક્યા છે અને અત્યારે જે દેખા દઈ રહ્યો છે તે આ કોરોન વાઇરસ નો સાતમો પ્રકાર છે. આ વખતે એમ માનવામાં આવે છે કે આ નવા પ્રકાર નો કોરોન વાઇરસ નો ચેપ ડિસેમ્બર ૨૦૧૯ માંચીન ના વુહાન શહેર ના એક સી ફૂડ માર્કેટ માંથી ફેલાયો છે. જે મુખ્યત્વે ચાઈનીઝ કોબ્રા અને ચાઈનીઝ ક્રેટ પ્રકાર ના સાપ ખાવાથી માણસ ના શરીર માં પ્રવેશ્યો છે.

આ નવા પ્રકાર ના કોરોન વાઇરસ માટે ની કોઈ ખાસ દવા કે રસી શોધાઈ નથી. પણ અત્યાર માટે એને લઇ ને થતી તકલીફો ના ચિન્હો જોઈ ને દુનિયા ના ડોક્ટરો આની સારવાર કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે અને એના માટે ની સીધી કોઈ દવા વિકસાવવાની કોશિશ પણ ચાલુ છે. સત્તાવાર આંકડા પ્રમાણે ચીન માં અત્યાર સુધી માં આ આ વાઇરસ ના ચેપ ના કારણે ૧૭ લોકો મોટ ને ભેટ્યા છે અને અન્ય ૬૦૦ કરતા પણ વધુ લોકો ને આનો ચેપ લાગ્યો છે. પણ એમ પણ મનાઈ રહ્યું છે કે ખરો આંકડો સત્તાવાર આંકડા કરતા ખુબ મોટો હોઈ શકે છે અને એટલે જ દુનિયા ના પ્રખર દેશો આને લઇ ને ખુબ ચિંતિત છે.

આપણે આને લઇ ને સારક રહેવું જરૂરી છે કારણકે ચીન આપણો પાડોશી દેશ છે. ત્યાંથી અહીંયા આ વાઇરસ ખુબ ઝડપ થી ફેલાઈ શકે છે. તકેદારી ના પગલાં સ્વરૂપે ભારત સરકારે ચીન થી ભારત આવતા દરેક પ્રવાસી નું એરપોર્ટ કે પછી પોર્ટ પર જ થર્મલ મેડિકલ ચેક અપ ફરજીયાત બનાવ્યું છે. પણ તેમ છતાં પાણી પહેલા પણ બંધાવી સારી!

કારણકે આપણે હજી કોરોન વાઇરસ પ્રભાવિત વિસ્તાર માં નથી , એટલે સામાન્ય તકેદારી હેઠળ સી ફૂડ ટાળવું , સ્વચ્છતા જાળવવી , જમતા પહેલા હાથ બરાબર સાફ કરવા અને સેનિટાઇઝર હંમેશા સાથે રાખવું , જેવી બાબતો નું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. બાકી આ વાઇરસ દર્દી ના સંપર્ક માં આવવાથી પણ ફેલાઈ શકે છે , એટલે વધુ ભયજનક છે. જેથી વધુ જાણકારી માટે વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન ની એડવાઈઝરી રીફર કરવી. જેથી ભવિષ્ય ની મુશ્કેલી ટાળી શકાય.

છેલ્લે ,

માનવ જાત માટે આ વાઇરસ એક મહામારી બની શકે એમ છે. એટલે કોરોન વાઇરસ આપણું કરી નાખે એ પહેલા આપણે એનું કરી નાખીએ એ જરૂરી છે. આશા રાખીએ એમાં આપણે જલ્દી જ સફળ થઈએ.

જો તમારે રાજપાટ અને સ્વતંત્રતા બેમાંથી એક ની પસંદગી કરવાની હોય , તો તમે શેની પસંદગી કરો?

આ મહિના ની શરૂઆત માં જ બ્રિટન ના રાણી એલિઝાબેથ ના પૌત્ર હેરી અને એમના પત્ની મેગને બ્રિટન ના રાજ પરિવાર ની જવાબદારીઓ છોડી ને પોતાનો હક જતો કરવાની જાહેરાત કરી. સમગ્ર દુનિયા માટે આ જાહેરાત ખુબ અણધારી અને આઘાતજનક હતી. જેમ પ્રિન્સ હેરી એ કહ્યું એમ , કે એમણે આ નિર્ણય સ્વાભાવિકપણે રાતોરાત નહોતો જ લીધો અને છેલ્લા ઘણા મહિનાઓ થી રાણી એલિઝાબેથ સાથે પણ આ વિષે ઘણી ચર્ચાઓ ચાલી રહેલી , જેના અંતે એમણે બ્રિટન ના શાહી પરિવાર અને એની જવાબદારીઓ સાથે સાથે એ જવાબદારીઓ નિભાવવાના બદલામાં પ્રજા તરફ થી મળતા ફંડ થી પણ અલગ થવાનું નક્કી કર્યું.

સત્તા છોડવી , કે પછી પૈસા અને રાજાશાહી નું સન્માન (રોયલ સ્ટેટસ ) છોડવું , એ ખુબ અઘરી વાત છે. પણ જેટલી અઘરી વાત એને છોડવું છે , એટલી જ અઘરી વાત એને નિભાવવું પણ છે. ખાસ કરી ને મેગન અને હેરી એ છેલ્લા વર્ષ માં અનેક વખત મીડિયા સામે શાહી પરિવાર ની જવાબદારીઓ અને મીડિયા ના સતત ધ્યાન માં રહેવાથી થતી મુશ્કેલી ઓ વિષે વાત કરેલી. સાથે જ એમણે આ શાહી દરજ્જો છોડવાનું કારણ એ પણ આપ્યું છે કે એમણે એમની ફાઇનાન્શિયલ ઈન્ડિપેન્ડેન્સ એટલે કે આર્થિક સ્વતંત્રતા પણ જોઈએ છે. જેમાં પોતાની મરજી થી જાતે ખર્ચો કરી શકવાની સાથે સાથે પોતાની મરજી થી જાતે કમાઈ શકવાની વાત પણ શામેલ છે.

આજના જમાનામાં આ કેટલી અઘરી વાત છે? મારા હિસાબ થી આ અઘરી હોવા છતાં ખુબ ગર્વ લેવા જેવી વાત છે. વિશ્વ માં એવું અનેકવાર બન્યું છે કે પોતાના પ્રેમ માટે કોઈ રાજવી પરિવાર ના સભ્ય એ રાજપાટ છોડી દીધો હોય. પણ કદાચ આવું પહેલી વાર બની રહ્યું છે કે પોતાની સ્વતંત્રતા માટે કોઈ રાજકુમાર રાજપાટ છોડી રહ્યો હોય!

આપણે સૌ માનવી તરીકે આ પૃથ્વી પર સ્વતંત્ર રીતે જીવવા સર્જાયા છીએ. પણ દેશ , દુનિયા અને સમાજ ની સાથે રહેવા માટે જાણતા અજાણતા જ અનેક બંધનો માં બંધાયેલા રહેવું પડે છે. માત્ર શારીરિક સ્વતંત્રતા જ સ્વતંત્રતા નથી. માનસિક સ્વતંત્રતા પણ એટલી જ જરૂરી છે. કોઈ પણ કારણોસર , પોતાની ગમતી વસ્તુ ના કરી શકવી , અમુક રીતે જ વર્તવું , અમુક પ્રકારે જ કામ કરવું , માનવ સહજ ઈચ્છાઓ ને જાકારો આપવો , આ બધું જ માનસિક બંધનો દર્શાવે છે. અને કોઈ માણસ કઈ હદ સુધી આ પરિસ્થિતિ માં જીવી શકે? જો કદાચ જીવી પણ જાય , તો ખુશ રહી શકે?

અહીંયા સ્વતંત્રતા નો અર્થ એ સ્વચ્છન્દતા પણ નથી. આ બંનેવ વચ્ચે ની ભેદરેખા ખુબ પાતળી છે. પણ જવાબદારી પૂર્વક લીધેલી સ્વતંત્રતા થી ઉત્તમ બીજું કાંઈ નથી. જો કોઈ રાજકુમાર એની પત્ની સાથે રાજપાટ છોડી ને , પોતાની જાતે કમાઈ ને , પોતાની રીત નું જીવન જીવવા માંગતો હોય , તો એને એ બાબતે સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા હોવી જોઈએ. જો કે બ્રિટન ના શાહી પરિવાર માટે પણ આવું પહેલા ક્યારેય નથી બન્યું , એટલે એમણે નક્કી કાર્ય મુજબ આ આખી પરિસ્થિતિ ને આગળ એક વર્ષ સુધી જોવામાં આવશે , અને પછી આગળ શું નક્કી થશે એ સમય જ કહેશે.

છેલ્લે ,

પોતાની સ્વતંત્રતા અને રાજપાટ માંથી રાજપાટનો ત્યાગ કરવાની ખુમારી વિષે ની વાર્તાઓ ઘણી સાંભળી છે , પણ એને પ્રત્યક્ષ જોવાનું આપણા માટે પહેલી વાર બન્યું છે. જે ખુબ રોમાંચક છે. જો કે જો તમારે આ બેમાંથી એક ની પસંદગી કરવાની હોય તો શેની પસંદગી કરો?